Unieke tradities met Pasen in Twente

TWENTE – In heel Twente worden er met Pasen traditiegetrouw paasvuren in de dorpen en steden ontstoken. Maar naast de paasvuren zijn er ook enkele bijzondere ‘folkloristische gebruiken’ die van oudsher in Twente gevierd worden.

Hoewel het paasvuur, of ‘Poasboake’ in het Twents, niet typisch Twents is, zijn er wel enkele bijzondere tradities die rondom de paasdagen worden gehouden. Zo staan de tradities van de Ootmarsumse ‘Poaskearls’ en het ‘Paastakslepen’ uit Denekamp allebei op de lijst van Immaterieel Erfgoed in Nederland.

Naast vele paasvuren zijn er ook andere bijzondere paasgebeurtenissen in Twente. Zo kwam in 2012 het paasvuur van Espelo in de gemeente Rijssen-Holten in het ‘Guinness book of World Records’ omdat zij het grootste paasvuur ter wereld bouwden. Dit paasvuur was maar liefst 46 meter hoog. Tegenwoordig strijden de inwoners van Espelo met bewoners van omliggende buurtschappen om het hoogste en mooiste paasvuur. Welke tradities zijn er nou precies rondom de paasdagen?

Poaskearls van Ootmarsum 

De Poaskearls (Paaskerels) zijn acht katholieke jonge mannen van rond de twintig. Zodra carnaval is afgelopen beginnen zij met de voorbereidingen voor het paasfeest van dat jaar. Elk jaar worden twee van de Poaskearls vervangen en dus benaderen de resterende mannen twee geschikte kandidaten om de nieuwe Poaskearls te worden. Op Goede Vrijdag worden de twee nieuwe Poaskearls voorgesteld. Een Poaskearl moet ongetrouwd zijn en mag in de vier jaar dat hij Poaskearl is ook niet trouwen, verkering hebben mag wel. Ze zijn te herkennen aan hun lange beige regenjas, zwarte broek en hoed.

Samen regelen zij hout, stro, petroleum en de paaswei voor het paasvuur op de eerste paasdag aan de Almelosestraat. Op eerste paasdag maken ze om 08.45 en 14.15 uur al zingend een ronde om de kerk. Om 17.00 uur begint het zogenoemde ‘vlöggeln’. Met de Poaskearls vooroplopen de inwoners van Ootmarsum in een lange sliert door het stadje naar het marktplein. Afwisselend worden twee paasliederen gezongen, die telkens worden herhaald. Aan het einde worden kinderen drie keer opgetild, waarbij zij driemaal ‘hoera’ roepen. Het optillen symboliseert de opstanding van Jezus Christus. Om 20.30 uur wordt vervolgens het paasvuur door de Poaskearls aangestoken. Op de tweede paasdag wordt het ritueel van de rondgang om de kerk en het vlöggeln herhaald.

Paastakslepen in Denekamp

Ook Denekamp heeft een bijzondere paastraditie die plaatsvindt onder aanvoering van Judas en Iscarioth. Dit zijn twee jonge mannen uit Denekamp die verkozen zijn deze rol te vertolken. Deze taak rouleert, waarbij Iscarioth de nieuweling en de helper is en de Judas, de aanvoerder, is de Iscarioth van het jaar daarvoor. Het eerste onderdeel is het ‘Eier gadder’n’ op Palmzondag. Al zingend gaat de jeugd van Denekamp met Judas en Iscarioth langs de deuren met het verzoek “Eier, eier, geld is ôk goat!”, bedoeld om eieren of geld te verzamelen waarmee de kosten van de paasgebruiken worden gedekt. Op paaszaterdag gaan mannen uit Denekamp het bos in om hout te verzamelen voor het paasvuur. Op eerste paasdag verzamelen de Denekampers, Judas en Iscarioth zich bij de St. Nicolaaskerk en vertrekken zij rond 13.00 uur richting Landgoed ’t Singraven. Bij het kasteel wordt er een boom gekozen, omgehakt en mee teruggetrokken richting de paasweide. Eenmaal op de weide wordt de boom rechtop gezet en verkoopt Judas de boom. Nadat de boom is verkocht nodigen Judas en Iscarioth de aanwezigen uit voor het paasvuur dat om 20.00 uur wordt ontstoken. ’s Avonds beklimmen Judas en Iscarioth de paaasstaak en ontsteken samen de paasstaak en het paasvuur.

Overige evenementen

Naast de traditiegetrouwe gebruiken die in Ootmarsum en Denekamp te aanschouwen zijn, zijn er ook vele andere activiteiten te beleven rondom de paasdagen. Zo is er de mogelijkheid om nieuwgeboren lammetjes te bezoeken in de Schaapskooi in Haaksbergen, kan er een paaswandeling worden gemaakt in De Lutte, is er de Paaskermis in Enschede en kan er vanuit Ootmarsum een paasvuren tocht met een Oldtimer bus worden geboekt. Uiteraard zijn er ook vele paasvuren door heel Twente te bewonderen op paasdagen. Bekijk voor meer informatie over deze en andere activiteiten tijdens Pasen ook de website: www.visittwente.nl